Book Spine Poetry January 2014: Judge's Review (2 of 4)

Ngayon ay dadakona ako sa ilang kalahok na nanalo:

Last Night I Dreamed of Peace

Looking Back

The First Escape

Before We Were Free

A Hero of Our Time

Jump

Fences

Shaking the Foundation

Nagustuhanko ang tulang ito sapagka tbuo ang naratibo at nagtapos ito sa mga action word tulad ng jump at shaking nakapwanagpapakita ng paglampas sa mga harang sa pangarap tulad ng “fence” at pagbabantasa “foundation.” Nagustuhan ko rin ang pag-isolate ng makata sa salitang jump dahil ipinakita nito kung gaano kahalagaang action na iyon sa buong tula. Palagay ko, ang persona ay isang nilalang nan angangako ng matindinguri ng pakikilahok sa isang bagay nanapakahalaga sa kanyang panahon. 

At naramdaman ko sa pagsasalita ng persona kung gaano karaming pag-asaang itinataya nito sa kanyang sarili at sa mga tulad niya. Bilib ako sa tangan na ideyalismo ng akdang ito.

Dear Bully

You say more than you think

Solitude

When No One Understands

The idea of evil

On Truth and Untruth

This I believe

Relevant angpaksa.Napapanahon at napakalinaw ng mensahe. Para sa akin, matapang ang persona dahil diniretso niya ang pakikipag-ugnayan sa bully. Ipinakita rin dito na may alam siya sa utak ng mga bully (na palagay ko ay hindi alam ng karamihan sa mga aktuwal na bully, sa tunay na buhay) at sa kanilang mga sinasabi sa kanilang mga biktima. Isa itong tunggalian ng nilalang na malalim ang pag-unawa at ng isang nilalang na bully lamang at wala nang iba.

In the Country of Men

Seeking the Heart of Wisdom

Atlas Shrugged

…and a hard rain fell

Natuwa ak odahil may alusyon ito kay Atlas, isasa mga diyos sa mitolohiyang Griyego. Mukhangwell read ang estudyanteng sumulat nito. Napakatingkad din ng imahen na lumabas sa tula. 

Gaano nga ba kaliit ang tao sa iskema ng isang uniberso? Nagustuhan ko rin kung paanong nag pokus sa tao ang unang taludtod at sa abalang mundo nito na siyang nangyayari ngayon. Ang ikalawang taludtod ay paglalarawan sa information era naginagalawan nating lahat. Akala natin, tayo at ang ating talino ang sentro ng uniberso. Ay, maling-mali. Nariyansi Atlas para ipakita kung gaano tayo kaliit, gaano ka-insignificant. Siyang may hawak ng daigdig! Magkibit balikat lamang siya’y puwede nang masira ng ulan ang iyong araw.

Snow falling on cedars

Unclean

Unholy

Undead

In between the sheets

Of the dawn of freedom

Nagustuhanko ang ipinipintang imahen ng tulang ito, ang pag-ulan ng niyebe salugar na may mga puno ng cedar, isang madaling araw ng kalayaan. May ritmo ang pagkakasunod-sunod ng mga salitang unclean, unholy, undead dahil sa paulit-ulit natunog ng prefix na “un” at maiiklingsalitang karugtong nito: clean, holy, dead. Nakakagulat din kung paanong tinapo sangserye ng “un”. Unclean, negative. Marumi,
nakakadiri. Unholy, negative. Hindi banal, pariwara, walangkuwenta, bastos. At undead. Undead, negative. Kumbaga, zombification ng mga patay na nilalang.

Maaaringangtula ay nagpipinta ng larawan ng isang katatapos lamang na digma. Lahat ng digma ay nagluluwal ng mga unclean, unholy at undead na pagkatao. Dahil sa imahen sa mga taludtod, parang gusto kong sabayan ang persona sapag-aabang ng mgasusunod na pangyayari sa umagang ito.

Maligayangbatisalahat ng nanalosa Book Spine Poetry Contest at samga nag-organisanitolalonakay Gng. Zarah C. Gagatiga. Nawa’ymagpatuloykayonglumikha at tumula. Mabuhayangkabataangmakata!

BebangSiy

Kamias, Quezon City

Pebrero 2014

Book Spine Poetry January 2014: Judge's Review (1 of 4)

Last February, I invited Beverly "Bebang" Siy and Ronald "Poy" Verzo to judge entries in the Book Spine Poetry Contest that we're running in the library. The poems were entries for the month of January but judging transpired in February, National Arts Month. Serendipitous? Probably.

I will be posting their reviews in several parts.  Here is the first part of Bebang's review.

Ngayong National Arts Month, kakaibang patimpalak sa tula ang aking nilahukan bilang isang hurado. Pinamagatan itong Book Spine Poetry Contest na nilahukan ng mga estudyante ng Grades 9-12 ng Beacon Academy at inorganisa ng kanilang librarian na si Bb. Zarah C. Gagatiga.

Lahat ng kalahok ay kailangang makagawa ng isang tula gamit ang iba’t ibang pamagat ng aklat, na nakalimbag sa spine ng aklat. Ang isang spine ay katumbas ng isang taludtod. 

Dito ay hindi ako nagbago ng criteria sa ginawa kong paghusga sa mga kalahok. Ang ginawa ko ay katulad din ng paghusga ko sa karaniwang patimpalak sa tula. 

Bakit? 

Sapagkat ang proseso lamang ng paglikha ng tula ang naiiba rito. Ang Book Spine Poetry ay isang halimbawa ng Found Poetry. Ito ‘yong uri ng tula na binubuo ng mga salita o pariralang basta na lamang natagpuan. Malabo ba? Ganito, halimbawa ay ang tula na gawa sa ilang headline ng ilang diyaryo. O kaya ay ang  tula na gawa sa unang pariralang matatagpuan sa unang pahina ng unang sampung libro na madadampot sa isang aklatan. Ibig sabihin, pre-selected ang (mga) salita na siyang titindig bilang isang taludtod. Walang babaguhin ang sinumang nais gumawa ng tula mula sa mga natagpuan niyang salita o parirala. Ang maaari lamang baguhin (depende na sa makata) ay ang pagkakasunod-sunod ng taludtod at/o ang mga bantas na nakapaloob sa mga ito.

Kumbaga, hindi kailangang likhain mula sa bula ang isang taludtod. Sa patimpalak na ito ng Beacon Academy, nariyan ang mga spine ng aklat, nariyan ang salita o parirala sa bawat spine na siyang bubuo sa taludtod. Kailangang piliin ang mga ito at ayusin ang pagkakasunod-sunod para makalikha ng isang tula.

At dahil tula pa rin ito, inaasahang matatagpuan pa rin dito ang mga elemento ng nasabing anyong pampanitikan.

Narito ang ilan sa palagay ko na dapat taglayin ng isang tula (in no particular order po!):

1. Mapaglarong gamit ng wika

-ito ang dahilan kung bakit nagiging manunulat ang isang karaniwang tao. Nagbabago ang simpleng salita dahil sa mapaglarong gamit niya rito. Nagbabago ito ng anyo, ng kulay, ng hugis, ng amoy, ng lasa, ng tunog dahil sa masining na paggamit ng isang manunulat. 

Sa kaso ng mga spine bilang taludtod, maaaring nagbabago ang kahulugan ng orihinal na pamagat sa spine dahil sa mapaglaro at masining na pagkakasunod-sunod ng bawat spine. Nalalaro niya ang mga salita, at ang kahulugan at tunog nito batay sa pagkakasunod-sunod ng spine.

2. Talinghaga

Ito raw ay pinagsanib na dalawang salita: nakataling hiwaga. Walang eksaktong salin sa Ingles ang salitang talinghaga. Ayon sa UP Diksiyonaryong  Filipino, ito ay mapagbuong simulain ng isang akda, lalo na kaugnay ng malikhaing pangangasiwa sa tayutay at retorika. 

Ito ‘yong bagay sa loob ng tula na kapag naaninag  mo, ikaw ay mapapa-“aaa… iyon pala!” Maaaring maipahayag  ang talinghaga sa pamamagitan ng paggamit ng tayutay tulad ng simile, metaphor, irony, personification at marami pa. Maaari din namang ang talinghaga ay ang bagay na siyang hindi ipinapahayag sa isang tula. 

3. Mapaglarong gamit ng taludtod

Dahil sa patimpalak na ito, pre-selected ang (mga) salita sa isang spine o taludtod, ang kailangang bantayan ay kung paanong nagagamit ang pagkakaputol ng mga salita at diwa ng bawat spine. Nakakapagdagdag ba ito sa mensaheng nais iparating ng tula? Nakakapagdagdag ba ito para lalong maging interesting ang talinghaga sa tula? Dahil ba sa huling salita ng piniling spine ay nadagdagan ang pananabik para basahin ang susunod na spine? Ika nga ay, page turner ba ang huling salita ng bawat spine?

4. Persona

Ang persona ay ang mata na pinagmumulan ng isang tula. Kaninong mata ang nakakakita ng karanasan na nasa tula? Sa isang bata ba? Sa isang teenager o sa isang matanda? Sa isang mayaman ba, mahirap o middle class? Sa isang tao ba noong unang panahon o ngayong modernong panahon? Paalala: hindi kailangang tao ang may ari ng mga mata na ito. Maaaring maging mata ito ng isang yelo o kaya ng isang penguin.  Puwede ring mata ng isang buong bansa na naghihikahos. O kaya ng isang bansang gustong manakop ng ibang bansa. Kahit anong persona ay posible, walang hanggan ang posibilidad na mapagpipilian ng sinumang gustong tumula.

5. Mensahe at Tema

Bilang hurado, mahalaga rin sa akin ang tema o mensahe, hindi lang ang paraan kung paanong nilalaro ang mga salita o kung paanong ibinabaon sa mga salita ang isang talinghaga o kung paanong nayayari ang isang taludtod. Aanhin natin ang tulang napakahusay sa mga teknikalidad na nabanggit ngunit ampaw naman ang mensahe o di naman makabuluhan ang tema? 

Napakahirap gumawa ng tula ngunit sa kasawiang-palad, ang tula ay isa lamang messenger. Mas importante pa rin ang message na dala-dala ng messenger. Ang pogi nga ng messenger, wala namang kuwenta ang message niya, wala rin, di ba? Sayang lang ang panahon ng nakatanggap ng message. Kaya para sa akin, mahalagang nagbibigay ng angkop at makabuluhang mensahe ang isang tula o ang anumang pampanitikang akda. 

Book Spine Poetry Winners for January 2014

This month's Book Spine Poetry winners were judged by Beverly Siy and Ronald Verzo, award winning author and poet of the Readers' Choice Awards. Here are their top three choices:

1st Place

Last Night I Dreamed of Peace

Looking Back

The First Escape

Before We Were Free

A Hero of Our Time

Jumped

Fences

Shaking the Foundation

2nd Place

In a Country of Men

Seeking the Heart of Wisdom

Atlas Shrugged

…and a hard rain fell

3rd Place

Dear Bully

You Say More Than You Think

Solitude

When No One Understands

On Truth and Untruth

This I Believe

I will be posting the comments of the judges in the blog in the next few days.

A Very Bookish Wedding

Writers Beverly "Bebang" Wico Siy and Ronald "Poy" Verzo tied the knot yesterday at San Agustin Church. Reception followed at the Ramon Magsaysay Hall along Roxas Blvd. Congratulations Beb and Poy!

The Museo Pambata Book Mobile Van was the bride's bridal car.

This wedding was the most unique I have attended yet. It's a book themed wedding and the reception showcased what Beb and Poy are all about: writers in love! The bridal car was a book mobile courtesy of Museo Pambata; our guest tags were bookmarks from old catalog cards; the center piece on every table were books from the Verzo Family Library. The hall was filled with friends and familiar faces from the writing and publishing industry.

As in any wedding, there were songs and a dance by the couple. Again, Beb and Poy did their own take on this as the singers were poets who sang songs of love and life. Their wedding dance was a Dance Revo of Dirty Dancing's I have the Time of My Life theme. Lakbay Lahi performed their signature world music ensemble and three young poets delivered a Balagtasan on staying single or pursuing the vocation of married life.

Thank you, Beb and Poy for inviting me and allowing me to bring my hubby. It's an honor to be witnesses to your union. We wish you all the best and may you have more books and poems to write in the future!